Klasztor Sióstr Norbertanek na Zwierzyńcu w Krakowie należy do najstarszych żeńskich wspólnot zakonnych w Polsce i Europie Środkowej. Jego początki sięgają XII wieku i wiążą się z rozwojem Zakonu Premonstratensów, założonego przez św. Norberta z Xanten.
Tradycja klasztorna przyjmuje, że wspólnota została zapoczątkowana w roku 1146, kiedy to pierwsze siostry przybyły w okolice kościoła Najświętszego Salwatora. Według przekazów, przybyły one z Doksan, jednego z najważniejszych ośrodków norbertańskich w Europie Środkowej, dokąd zakon sprowadzono wcześniej z terenów Nadrenii.
Ze względu na utratę najstarszych kronik klasztornych (które spłonęły już w średniowieczu), początki fundacji nie są jednoznacznie udokumentowane. W historiografii przyjmuje się, że klasztor powstał w drugiej połowie XII wieku, a jego fundatorami mogli być możnowładca Jaksa Gryfita oraz księżna Agnieszka Babenberg, choć brak zachowanego aktu fundacyjnego nie pozwala na pełne potwierdzenie tych przekazów.
Rozwój wspólnoty i znaczenie duchowe
Od początku swego istnienia klasztor był ważnym ośrodkiem życia religijnego i kultury duchowej. W XIII wieku wspólnota przeżywała okres rozwoju, mimo dramatycznych wydarzeń związanych z Najazd mongolski na Polskę (1241), który doprowadził do zniszczenia zabudowań klasztornych.
Po odbudowie klasztor kontynuował swoją działalność, a jedną z najwybitniejszych postaci tego czasu była błogosławiona Bronisława, związana z jego odnową duchową.
W kolejnych stuleciach klasztor wielokrotnie doświadczał zniszczeń spowodowanych najazdami i pożarami, m.in. w XVI i XVII wieku, kiedy to w czasie walk o tron polski spalono przedmieścia Krakowa z rozkazu Jana Zamoyskiego. Pomimo tych trudności wspólnota zachowała ciągłość istnienia.
Nieprzerwana obecność i współczesna misja
Szczególną cechą klasztoru na Zwierzyńcu jest jego nieprzerwana obecność przez wieki – także w okresie zaborów, kiedy wiele wspólnot zakonnych uległo kasacie. Dzięki temu należy on do najdłużej istniejących nieprzerwanie wspólnot zakonnych w tej części Europy.
Dziś siostry norbertanki kontynuują swoją misję modlitwy i życia kontemplacyjnego, pozostając żywym świadectwem wielowiekowej tradycji zakonu.
Przeorysza: s. Gertruda Zofia Cetnarowska OPraem
Subprzeorysza: s. Tarsycja Borutka OPraem
klasztor@narbertanki.com
Asystent Apostolski Klasztoru: ks. Michał Walczyński
klasztor@norbertanki.pl
Kalendarium
1146 – tradycyjna data początków wspólnoty norbertanek przy kościele Najświętszego Salwatora; przybycie sióstr z Doksan (data przyjmowana w tradycji klasztornej)
2. poł. XII w. – ukształtowanie się klasztoru na Zwierzyńcu; możliwa fundacja związana z Jaksą Gryfitą i Agnieszką Babenberg
1241 – zniszczenie klasztoru podczas najazdu tatarskiego
XIII w. (do 1259) – działalność bł. Bronisławy i odbudowa wspólnoty
1494, 1527 – pożary Krakowa obejmujące zabudowania klasztorne
1587 – spalenie Zwierzyńca i klasztoru w czasie walk o tron polski (działania wojskowe związane z oblężeniem Krakowa)
XVII w. – odbudowa i rozwój klasztoru; reformy życia zakonnego
1655–1656 – zniszczenia w czasie „potopu” szwedzkiego
XIX w. – klasztor nie ulega kasacie w okresie zaborów
1839 – beatyfikacja bł. Bronisławy przez Grzegorz XVI
1902 – udział norbertanek w odnowie życia zakonnego na Morawach
1927 – udział w powstaniu nowej wspólnoty na Węgrzech
1998 – odnowienie wspólnoty norbertanek w Doksanach przez siostry ze Zwierzyńca